زهرا فیضی در میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران:

دکتر جان‌اله کریمی مطهر، استاد زبان و ادبیات روسی و رئیس دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی دانشگاه تهران، از چهره‌های برجسته علمی در حوزه ادبیات تطبیقی و مطالعات ایران و روسیه به شمار می‌رود که طی سه دهه فعالیت دانشگاهی، نقش مهمی در توسعه آموزش، پژوهش و ترجمه متون کلاسیک و معاصر روسی در ایران ایفا کرده است. ایشان همچنین در جشنواره پژوهش و فناوری سال 1404 دانشگاه تهران به عنوان پژوهشگر برجسته انتخاب شدند.

تمرکز اصلی پژوهش‌های او به بررسی تعاملات فرهنگی و ادبی ایران و روسیه است؛ رویکردی که در آثار تألیفی وی به‌صورت نظام‌مند دنبال شده است. از جمله کتاب‌های شاخص او می‌توان به «الکساندر پوشکین و مشرق زمین» با محوریت تحلیل تأثیر ادبیات شرق بر آثار الکساندر پوشکین، «نیکلای گومیلیوف و مشرق زمین» درباره بازتاب فرهنگ شرق در آثار نیکلای گومیلیوف، و نیز آثار تطبیقی «سعدی و شاعران روس» با تمرکز بر جایگاه سعدی در ادبیات روسیه و «حافظ و شاعران روس» درباره تأثیر اندیشه‌های حافظ بر جریان‌های شعری روسیه اشاره کرد. همچنین کتاب‌‌های آموزشی «درآمدی بر ادبیات»؛ کتاب آموزشی برای دانشجویان ایرانی زبان و ادبیات روسی، «تاریخ ادبیات روسیه از ابتدا تا پایان قرن نوزدهم»، «تاریخ ادبیات قرن بیستم روسیه»، «ادبیات روسی»، «آثار برگزیده آنتون پاولویچ چخوف» و «کتاب آموزشی خواندن و ترجمه متون رسانه‌های گروهی، روسی – فارسی» از منابع دانشگاهی مهم در این رشته به شمار می‌رود که با هدف تقویت بنیان نظری و عملی دانشجویان تألیف شده است.

در حوزه ترجمه، دکتر کریمی مطهر با برگردان آثار برجسته ادبیات روسی به فارسی، سهم مهمی در دسترس‌پذیر کردن متون اصیل برای مخاطبان ایرانی داشته است. از جمله ترجمه‌های او می‌توان به نمایشنامه های «باغ آلبالو» اثر آنتون پاولوویچ چخوف و «انسان و امیال» از میخائیل لرمانتف، مجموعه «اعجوبه و چند داستان دیگر» نوشته واسیلی شوکشین، آثار پژوهشی «رفتار قهرمانان چخوف» تألیف اِمّا آرتمیونا پلاتسکایا، «هستی رو به جاودانگی»، درباره لف تالستوی، تألیف ولادیمیر لینکوف و مجموعه شعر «عندلیبان؛ اشعار سال‌های ۱۸۸۶–۱۸۸۹» از ایوان بونین و کتاب «گذر از سه دریا» اثر آفاناسی نیکیتین اشاره کرد.

علاوه بر تألیف و ترجمه، وی با انتشار مقالات علمی ـ پژوهشی در نشریات معتبر داخلی و بین‌المللی، به تبیین جایگاه ادبیات روسیه در گفتمان دانشگاهی ایران و نیز معرفی ظرفیت‌های ادبیات فارسی در محافل علمی روسیه پرداخته است. محورهای اصلی پژوهش‌های او شامل مطالعات تطبیقی، شرق‌شناسی روسی، تحلیل جریان‌های فکری در ادبیات سده‌های نوزدهم و بیستم روسیه و بررسی بازتاب مفاهیم عرفانی و اخلاقی ایرانی در آثار نویسندگان روسی است؛ موضوعاتی که در سال‌های اخیر به تقویت گفت‌وگوی بین فرهنگی و توسعه دیپلماسی علمی میان دو کشور انجامیده است.

دکتر کریمی مطهر همچنین در حوزه مدیریت علمی، با برگزاری همایش‌های تخصصی، توسعه همکاری‌های دانشگاهی با مراکز علمی روسیه و حمایت از پایان‌نامه‌های میان‌رشته‌ای، به تربیت نسل جدیدی از پژوهشگران ادبیات روسی کمک کرده است. به باور او، مطالعات ادبی تنها محدود به تحلیل متن نیست، بلکه ابزاری راهبردی برای فهم متقابل ملت‌ها و تعمیق روابط فرهنگی است؛ رویکردی که فعالیت‌های آموزشی، پژوهشی و مدیریتی او را به الگویی از پیوند دانش، فرهنگ و تعاملات بین‌المللی تبدیل کرده است.

 شرکت پارس مدیکیو و بنیاد فرهنگی مصلی نژاد، حامی میز خبری معاونت پژوهش و فناوری دانشگاه تهران

دستاوردهای پژوهشی