مجله «پژوهش ادبیات معاصر جهان» که فعالیت خود را از سال ۱۳۷۳ آغاز کرده است، با فلسفه و اهدافی مشخص، جایگاهی منحصربه‌فرد در فضای آکادمیک ایران ایجاد کرده است. دکتر علی سلامی, عضو هیأت علمی دانشکده زبان‌ها و ادبیات خارجی و سردبیر این نشریه، در تشریح اهداف این مجله اظهار داشت که هدف اصلی، تمرکز تخصصی بر ادبیات مدرن و معاصر ایران و جهان، با تأکید ویژه بر آثار و جریان‌های ادبی پس از سال ۱۹۴۵ است. به گفته ایشان، رویکرد این نشریه، میان‌رشته‌ای و تطبیقی است و اولویت به مقالاتی داده می‌شود که ادبیات را از منظر نظریه‌پردازی، تحلیل تطبیقی یا در بستر پیچیده تحولات سیاسی، فرهنگی و زیباشناختی مورد بررسی قرار می‌دهند.

دکتر سلامی با اشاره به جایگاه بین‌المللی این نشریه افزود:

مجله از طریق انتشار به دو زبان فارسی و انگلیسی، بهره‌گیری از سیستم داوری دوسویه ناشناس و همچنین نمایه شدن در پایگاه‌های معتبر بین‌المللی چون اسکوپوس و ISC، در پی دستیابی به استانداردهای جهانی و ایفای نقش در عرصه بین‌المللی پژوهش ادبی است.

«این مجله، خلأ مهمی در فضای آکادمیک ایران پر کرده است و با رعایت استانداردهای نشر بین‌المللی، پلی برای تعامل پژوهشگران ایرانی با جامعه دانشگاهی جهان ایجاد کرده است.»

معیارهای گزینش و ارزیابی کیفیت

سردبیر مجله در پاسخ به پرسشی درباره معیارهای انتخاب مقالات، به یک فرآیند کنترل چندمرحله‌ای و سخت‌گیرانه اشاره کرد. ایشان تأکید کرد که تنها مقالات پژوهشی اصیل که حاوی مطالعات نوآورانه و تحلیل‌های جدید هستند، پذیرفته می‌شوند. دکتر سلامی تصریح کرد که هویت نویسنده و داور در فرآیند «داوری دوسو ناشناس» برای یکدیگر پنهان است تا ارزیابی بی‌طرفانه و صرفاً بر اساس شایستگی علمی صورت گیرد. همچنین استفاده از نرم‌افزار مشابهت‌یاب «سمیم نور» برای اطمینان از اصالت اثر الزامی است. وی خاطرنشان کرد که نرخ پذیرش مقالات تنها ۱۱٪ است که به‌طور عینی نشان‌دهنده رقابت شدید و استانداردهای بالای کیفی مجله است.

آسیب‌شناسی مقالات پژوهشی در حوزه ادبیات

دکتر سلامی در بخش دیگری از این گفتگو، به رایج‌ترین نقاط ضعف مقالات ارسالی پرداخت. ایشان در بخش «روش تحقیق»، به عدم وضوح در بیان «چگونگی» تحلیل و اکتفا به معرفی صرف نظریه‌ها اشاره کرد. سردبیر مجله معتقد است که بسیاری از نویسندگان، روشی نامتناسب با پرسش پژوهش انتخاب می‌کنند و در مطالعات تطبیقی، در توجیه «واحد مقایسه» و بیان مبنای انتخاب دو اثر از دو فرهنگ مختلف دچار ضعف اساسی هستند. به گفته وی، عدم ارجاع به مقالات معتبری که از همان روش استفاده کرده‌اند نیز از دیگر مواردی است که اعتبار روش‌شناختی پژوهش‌ها را می‌کاهد.

دستاوردها و افق‌های پیش‌رو

دکتر سلامی بزرگ‌ترین دستاورد مجله را نهادینه‌کردن یک حوزه تخصصی و ایجاد مرز دانشی مشخص برای ادبیات جهان پس از ۱۹۴۵ دانست. ایشان با این حال، چالش‌های پیش‌رو را نیز نادیده نگرفت و از رقابت مستمر با مجلات بین‌المللی برای جذب مقالات پژوهشگران تراز اول و همچنین فشارهای مالی و اداری در مدیریت فرآیند پیچیده نشر دوزبانه به عنوان موانع اصلی یاد کرد. ایشان در خصوص برنامه‌های آینده، بیان داشت:

 توسعه محتوایی از طریق انتشار ویژه‌نامه‌های موضوعی درباره مکاتب ادبی نوظهور و تقاطع ادبیات با رشته‌هایی چون مطالعات محیط زیست یا دیجیتال از جمله برنامه‌های پیش رو است. همچنین تعمیق همکاری‌های بین‌المللی و جذب اعضای جدید هیأت تحریریه از دانشگاه‌های معتبر جهانی در دستور کار این نشریه قرار دارد.

هوش مصنوعی و اصالت علمی

در پایان، دکتر سلامی به موضوع داغ هوش مصنوعی پرداخت و موضع مجله را بسیار سخت‌گیرانه توصیف کرد. ایشان اعلام کرد که نویسندگان ملزم به ارائه گزارش نرم‌افزار «Turnitin» شامل گزارش همانندجویی و گزارش استفاده از هوش مصنوعی هستند. داوران متخصص نیز موظف به بررسی دستی منابع برای شناسایی منابع ساختگی هستند تا اعتبار علمی نشریه خدشه‌دار نشود.

پربازدیدترین مقالات مجله

در راستای معرفی آثار اثرگذار، ایشان سه مقاله پربازدید مجله را به شرح زیر معرفی کردند:

• «مطالعه و تأملی بر رویکرد آلبر کامو به معنای زندگی» با بیش از ۲۸ هزار بازدید
• «تصویر مرگ و زندگی در شعر معاصر ایران» با بیش از ۲۱ هزار بازدید
• «بررسی سه شعر از پروین اعتصامی بر اساس دو عنصر ارسطویی کشف و دگرگونی» با بیش از ۲۰ هزار بازدید